Indice
Versione in italiano
Antoni
Cubeddu nascheit in Othieri su 25 e Abrile de su 1863 dae una répula ‘e poetes:
parente sou fit, naran, Padre Luca, sende chi su babbu Juanne, fit gitu a
fama pro sas
poesias satiricas.
Naran chi s'est cojuadu a degheott'annas cun Isperanzia Ghera
e at tentu otto fizos.
Innanti 'e si dare in totu a s'arte 'e cantadore 'e
palcu, si campaiat trabagliende che appaltadore in sos accontzos de sas
ferrovias, a sotziu cun Biglianu Maronzu, piaghesu e poete
isse puru.
Su trabagliu 'e sas ferrovias lu giughiat da una 'idda a s'attera
e l'at dadu sa possibilidade de connoscher atteros balentes cantadores in
rima cun isperientzias e cultura divescias dae sa sua.
Devet esser naschida propriu da-e custos abbojos s’idea de dare dignidade a sas
garas in poesia.
Su 15 de cabidanni ‘e su 1896 est istada fatta sa prima gara, chi tiu Cubeddu
ammentat in su sonete sighente:
Sa
prima gara
Si de ischire disizosu sese
cussa data pretzisa, justa e giara
pinna e tinteri, letore, prepara,
a tacuinu signala, si crese:
de s’otighentos su norantasese
pro initziativa mia rara
amus fatu sa prima bella gara
de Cabidanni su bindighi ‘e mese
in Othieri, sa mia dimora.
In ocajone ‘e sa festa nodida
de su Remediu pro Nostra Segnora,
sa poetica gara at tentu vida
e dae tale tempus est ancora
pro dogni festa salda preferida.
In cussa prima gara an cantadu sos poetes: Antoni Cubeddu de
Othieri (primu premiu), Zuseppe Pirastru de Othieri, Antoni Farina de Osile (segundu premiu), Frantziscu Cubeddu de
Othieri, Sevadore Demartis de Ossi (terzu premiu), Antoni Micheli Cuccuru de
Usini, Andria Porcu de Codronzanus e atteros.
Dae sa die sa vida de Antoni Cubeddu est ligada a-i cussa de sas garas, e-a
s’impignu pro las fagher durare riconnoschende a tottu sos cantadores su
dirittu a sa paga.
In su 1936, cun su coro pienu ‘e amargura pro sa
preubitzione de sas garas, detzideit de lassare sa Sardigna pro andare a vivere
cun sa fiza a Roma.
No at mai perdidu pero sos cuntattos cun sa terra
nadia. Si atteru non podiat nessi in littera, da-e sos compares si faghiat narrer
cantu fit sutzedende in Sardigna, massimamente de sos poetes improvvisadores
e
de sas garas in ottava rima.
De tiu Cubeddu s'agataiat unu discu registradu in Milanu in
su 1923 cun Andria Nìnniri 'e Thiesi, cun sos temas paghe/gherra,
amore/dolore e amore de mama / amore de isposa. Pro chi s'andànta seberada
pro cussu discu dae Cubeddu e Nìnniri siat pius lestra de s'andànta 'e piata, si cumprendet chi tiu Cubeddu cantaiat lestru etotu, aiat
una 'oghe bella, unu traggiu ondradu meda 'e melodia e cheriat su tenore joba
pro joba 'e sos versos de s'otava: a su segundu, a su 'e bator, a su ‘e ses e
pro sa serrada.
Tentu in contu meda dae sos comitados, fateit una carriera 'ona nessi
finamentra a cando 'esseit a cantare Tucone, e a pustis de sos chimb'annos de
ausentu, 1932-1937, torreit a cumparrer subra sos palcos finamentra a su 1949, s'ultima istajone sua, a edade 'e 86 annos.
Sigundu sa testimonìa 'e chie b'at cantadu, sa virtude
manna 'e Cubeddu fut sa bellesa 'e su versu, ma s'agguantu sou in sos temas -
a
parte sa galania 'e sas bessidas - non lompiat a làcanas de dura manna. L'at
pintadu cun versos ammajados, in-d-unu sonete 'e ammentu, Angheleddu Dettori,
su fundadore 'e S'Ischiglia, cando iscrieit:
A man'in chizos, cun trattu gentile
e berritta a insegus assentada
faghiat in su palcu sa pesada
che patriarca antigu, signorile.
Lughind'in ojos, faeddu deghile
li 'essiat de lara a s'iscanzada
e tinniat cun boghe attenoroda
che brunzu armoniosu in campanile.
Fioriat s'ottava in dulche risu
cun suave motivu 'e poesia
in sensos cuncepida a s'improvvisu.
E deo a bucca abberta restaia
suta su palcu, tra faccias de ghisu,
incantadu a faeddos de majìa.
E
Prantaferru riassumit su modu 'e fagher e su cumportamentu de s'òmine Cubeddu
siat in palcu che in sa vida de ogni die, in
cust'ottava:
Mastru de rima, in su trattu
segnore,
prontu in risposta, in dimanda severu,
mai for''e mesura in sas peraulas;
cortesu, tott'amore,
amante de su veru,
inimigu mortale de sas faulas;
a s'offesa cun nobile frasariu
fit perdonu e castigu a s'avversariu.
E sun tottu de custu tenore sos iscrittos de sos poetas
sardos chi an ammentadu su poeta segnore in sas paginas de sas rivistas
litterarias sardas.
Antoni
Cubeddu morzeit in Roma su 23 de Cabidanni 'e su 1955, a 92 annos giòmpidos,
e inie est interradu, in su campusantu 'e su Veranu.
E
non s'est galu cumpridu su disizu chi su poete 'unnannaresu Zuseppe Raga aiat
esprimidu cando at ammentadu a tiu Antoni Cubeddu in S'Ischiglia de
Cabidanni-Santu 'Aìne 'e su 1955 dedicada a su babbai
'e sas garas in piata:
Morit de sos poetes su mazore
in logu furisteri.
Sa salma pro li render pius onore
nde 'atat Othieri.
Paulu
Pillonca - Chent'annos: Cantadores a lughe 'e luna.
Nardo Sole e Tore Tedde: Antoni Cubeddu (in
gara).
Versione in italiano
Indice
|