CONTOS E PARISTORIAS

indice

Tristitia
de
Davide Vaccino
Boltadu in sardu logudoresu dae Paser (Othieri)


tristitiaTzertas notes ancora la biso, cussa pitzinna, ma ispissu, guasi onzi die, la pesso, e ammento de issa sos longos pilos mùrinos e unu pagu mòvidos, su sorrisu in sas laras acalaizu iscanzadas, e-i cussos ojos biaitos chi, imbetze mai apo ‘idu sorriere.
Issa s’est istejada dae annos dae su restu ‘e su mundu – su mundu terrenu – ma non creo chi be-i siat un’atera pessone, amigu o amiga, chi deo senta pius bia, cando regoglio su tempus meu e l’astringo pro nde faghere unu siddadu de istinchiddantes pessamentos de mi gosare totu a su solu: e acò chi torro a vivere cuddu viaggiu in trenu, atesu oramai, ca chissà cantos ateros viagios depaer fatu finamentras a oe, dae cando l’abbojei in-cue, pessamentosa, o fossi solu unu pagu istraca, cun sa conca unu pagu rendida subra sa pala manca, mentres chi sas alvures e-i s’erva, sas domos e-i sas pagas pessones, su terrinu murru de asfaltu o canu de piuere, colaiant lestros, a inghiriu e suta de issa, fatende de sa minuda figura sua, inserrada in cussu iscumpartimentu desertu, s’unica, jara, fregura chi sos ojos mios podiant bidere… e bisteit pro custa rejone, creo, chi deo l’abbaidei.
L’abbaidei e fossi mi riei de issa: de s’ojada sua de anneu, de sa cara sua in colore ‘e casu, e de cussos ojos mesu istudados. La paragonei a un’istatua de chera, ma dudo chi s’agatet una chera cana chei su colore chi ‘idei… l’istrinei unu sorrisu chena nudda pretendere e, pro custu, che’ unu bellu fiore da issa non coglidu.
Canta dicia, deo apei, su matessi, cando 'enzei a ischire, posca de un’iscuta, chi issa puru si nde fit falende in sa matessi istatzione mia. Si nde peseit a pianu, pagu innantis de me chi ancora, pessamentosu, la fia mirende, asceit sas palas minudas pro s’imboligare menzus in su capoto de pannu nieddu, iscutineit cun unu colpu solu sos pilos, bellos ma pagu curados, e addaisegus issoro che cueit sa cara, comente ch’aéret àpidu ‘irgonza, ma non creo de me, ca, nde so seguru, mancu s’est abbista de m’àere a ojos suos.
Non connosco sas istranas alchimias, o s’irratzionlidade, de su modu ‘e faghere de s’òmine: non cussas de sos àteros, e mancu sas mias, e duncas, no ischende nudda, ammajadu dae sas illusiones chi issa non mi deit, ma siguramente leadu dae chissà cale misteriu, chefei faghere innantis comente faghene tantos ateros, sa pius romantica e bisadora, chi perdet s’ojada in su chelu a cuntemplare sos puzones, finas a cando, posca, coment’e cancellendesi, ivanèssini in s’orizonte, e l’abbaidei istejendesiche in su caminu; ma pagu innantis chi issa ivanesserat de su totu, intendei de non la cherrer pérdere mancari pro semper, e illonghende su passu, che chi essera un’umbra perdida, in una die a s’interighinada, la pessighei a sa muda.
Comente fit lezeru su passu sou! Fadigaia a non la pessighire, inter chi su coro meu tzocheddaiat, no isco pro cale rejone, chei cussu de unu zovanu innamoradu chi pessighit s’amorada pro la poder abbratzare, e giompemus a unu padru. Si setzeit subra s’elva, in s’umbra de unu salighe, e deo l’ispiei, atentu e curiosu, da’ una cadrina a pagu tretu da ‘ue fit issa.

Sa pitzinna cantaiada:

“Birdes padros cùana
a sa nuda terra làgrimas e sàmbene;
fozas moddes cùrana
sas ràntzigas fertas de unu coro chi iscancat…
Ruja linfa de rosa,
giaras istillas de piantu:
est custa sa prenda ‘e sa vida?
Est custa? Custa ebbia?
Ruja linfa de rosa,
giaras istillas de piantu:
est custa sa prenda ‘e sa vida?
Dolore? Dolore e piantu nou?
Nues murras anneulana
sas dies de sole de ‘eranu;
in color’ ‘e oro, sos isteddos, caratzana
onzi tristura su sero…
In su murru ‘e sas nues, sa mente reposat,
e un’agu ‘e oro nde cosit s’incantu:
est duncas sa prenda ‘e sa vida
tota tancada in unu cantu?
In su murru ‘e sas nues, sa mente reposat,
e un’agu ‘e oro nde cosit s’incantu:
est duncas sa prenda ‘e sa vida,
una vaga illusione ebbia?”

E cantende pianghiat: bidia duos rieddos sutiles falende-nde e ruende-nde dae sa conca grusciada, e umidare su fogliu chi issa astringhiat in sa manu manca, iscriende, cun sa dresta, segretos disconnotos a mie e-a su mundu, ma de seguru, a intendere sa sua malinconica cantone, non diciosos.
Coleit tempus meda abbaidende sa triste pitzinna, setzida suta a unu salighe lagrimosu, in cussu padru a pagu tretu dae s’istatzione, e su-e l’abbaidare mi ‘atiat a sa mente sas romanticas e malinconicas atomosferas de sos contos goticos ch’apo istimadu e ch’istimo ancora oe, ca ischint aunire gai ‘ene s’istima e-i sa morte, coment’e chi esserana s’una a s’atera presas da’ unu filu divinu chi non si podet chirriare, e totas duas cunsighentes e de paris valore.
E gai est chi pessei de m’agatare inue unu tempus si nde pesaiat sa maestosa domo de sos Husher, gai ‘ene contada dae E. A. Poe in su contu chi nd’ammentat sa ruina, o in sa soave poesia dedicada a su Palatu Ammajadu, inue:

“Chie colat, como, in cuss’adde,
bidet, dae sas irrujadas bedrinas,
irreales, immensas frommas chi si mòvene
a su ritmu de una iscuncordada melodia,
e comente a unu lùgubre, superbu, riu,
pro semper bessit cun furia dae su portale
un’orrida truma chi riede;
riede, ma non sorriet piusu”.


E gai bisteit chi su piantu a sucutu mi parzeit unu risu chena frenu, e unu riu, sas lagrimas suas bidrinas… una truma ‘e zente, sa debile carena sua, e un’ ‘adde cussu padru, imboligadu dae su màcabru cantu; mentres chi unu casteddu, pariat su salighe cun sos ratos pendulende, tra sos cales s’abberiana purpureas pelcias, e addaisegus de isse, bidei una pèntuma, dae sa cale issa si che fit imbolende, comente un ànghelu nieddu chi torraiat in s’abissu de fogu.
Bisteit un’atapida de pibiristas, unu mamentu de iscuru, posca totu ivanesseit.
S’aria frita mi carignaiat sos cavanos: totu fit torradu a essere su chi fit semper istadu… in totue solu mudimine… su mudimine in unu padru ‘irde desertu.
Delicada, subra ‘e unu fiore, acultzu a su logu inue ‘idei sa pitzinna, si faleit una galana mariposa, l’apo pessighida e la chefei tènnere: sa alas suas fini unu fogligheddu ispijatzadu, pijadu a mesania.
L’abbelzei e be-i legei su lumene meu.
Nd’at coladu ‘e tempus, dae cussa die atesu, e tzertas notes addiritura mi la ‘ido in su sonnu, cussa trista pitzinna, pius ispissu, pero, la pesso e ammento sos longos pilos mùrinos e unu pagu mòvidos, s’indefinidu sorrisu e-i cussos ojos biaitos chi, mai bidei sorriere, ma in sos pagos mamentos chi m’est atesu dae su coro, o in sos manzaniles in sos cales, daghi m’ischido, m’abbizo chi no est cun megus, chi issa si mustrat pro su ch’este, e deo la jamo pro lumene: Tristitia, proite solu in cussos atimos poto sorriere chena pore o timore de issa.

Paser (Othieri)

indice

 

ilquintomoro